Sprawy rodzinne są specyficzne i często niosą dla Klienta ogromny ładunek emocjonalny. Człowiek nie ma wtedy głowy do zastanawiania się nad przepisami i załatwiania kwestii formalnych.

Sprawy rozwodowe należą do najbardziej skomplikowanych spraw rodzinnych – sąd w wyroku decyduje przede wszystkim o:

  • władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron,
  • ponoszeniu kosztów jego utrzymania (alimenty),
  • kontaktach z dzieckiem,
  • kto ewentualnie ponosi winę rozkładu pożycia małżeńskiego,
  • o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, o podziale majątku.

Ile kosztuje adwokat w sprawie rozwodowej

Osoby zainteresowane tematyką rozwodową często szukają najpierw informacji ile kosztuje rozwód. Czasem strona inicjująca postępowanie zapomina, że będzie musiała ponieść koszty już na samym początku sprawy. W sieci krążą też historie na temat astronomicznego wynagrodzenia radcy prawnego lub adwokata.

Na całość kosztów przy rozwodzie składają się:

  1. opłata sądowa: 600 zł,
  2. możliwa opinia OZSS (przy małoletnich dzieciach): 500 – 1.000 zł,
  3. ewentualny koszt mediacji (wynagrodzenie dla mediatora): max 450 zł,
  4. ewentualny koszt kuratora rodzinnego (gdy sąd zarządza wykonanie wywiadu środowiskowego): ok. 80 zł,
  5. honorarium dla prawnika: 1.500 – 6.000 zł zależnie od złożoności sprawy,
  6. dodatkowe koszty sądowe w przypadku zasądzenia alimentów: zależne od wysokości zasądzonych alimentów.

Poświęciliśmy sporo pracy, żeby dokładniej wytłumaczyć na naszej stronie tematykę kosztów rozwodu. Więcej dowiedzieć się można czytając nasz pełny przewodnik ile kosztuje rozwód i od czego to zależy.

Jakie są rodzaje rozwodu

Rozwód bez orzekania o winie

Na zgodny wniosek obu małżonków sąd nie rozpatruje kwestii zawinienia za rozkład pożycia małżeńskiego. Nie pierzemy wówczas tzw. brudów, nie są przesłuchiwani świadkowie, nie musimy udowadniać zdrady itp. Trzeba jednak w dalszym ciągu przekonać sąd do tego, że doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego, czyli więzi emocjonalnych, fizycznych i gospodarczych pomiędzy małżonkami.

Taka sprawa może zakończyć się wyrokiem już na pierwszej rozprawie, szczególnie jeśli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci. Należy jednak pamiętać o tym, że w takim przypadku już po rozwodzie może pojawić się hipotetycznie obowiązek alimentacyjny względem byłego małżonka.

Więcej na ten temat można się dowiedzieć we wpisie jak wygląda rozwód bez orzekania o winie i jak go uzyskać, w którym mec. Marta Socha-Skrzypiec wyjaśnia m.in. ile trwa taki rozwód, jak napisać pozew, jakie są konsekwencje takiego rozwodu, co trzeba przed nim wspólnie z małżonkiem ustalić, itd.

Rozwód z orzekaniem o winie

W takcie sprawy sądowej wykazywana jest wina jednego lub obu małżonków za rozkład pożycia małżeńskiego. Aby udowodnić winę drugiej strony, należy przedstawić odpowiednie dowody np. świadków, obdukcje lekarskie, zdjęcia, nagrania, wywiad prywatnego detektywa. Należy pamiętać, że nawet jeżeli nasza wina za rozkład pożycia małżeńskiego jest nieznaczna, a wina drugiego małżonka jest przeważająca, to sąd orzeknie i tak winę obu stron. Wyrok rozwodowy nie wskazuje bowiem kto się przyczynił w jakim stopniu.

W takiej sprawie sąd może również rozstrzygnąć zasadność alimentów na byłego małżonka (tzw. alimenty „na żonę” lub „na męża”). Taka sprawa może trwać wiele miesięcy, a nawet i lat. Wszystko zależy od ilości dowodów, a szczególnie świadków.

Opieka nad dziećmi

W każdej z opisanych wyżej spraw rozwodowych sąd będzie rozstrzygał również o kwestiach związanych z małoletnimi dziećmi małżonków – przy kim będą mieszkały po rozwodzie, jak będą wyglądały kontakty drugiego rodzica z dziećmi, jak wysokie będą alimenty „na dziecko”. To również znacząco może wpłynąć na długość sprawy rozwodowej, szczególnie jeśli konieczna okaże się opinia psychologa.

Podział majątku po rozwodzie

Podział majątku wspólnego małżonków może być sprawą dosyć skomplikowaną, a często długotrwałą, szczególnie wtedy, gdy majątek taki jest wartościowy, a obie strony nie są zgodne odnośnie do warunków podziału.

Zgodny podział majątku

Wtedy jest najłatwiej i najszybciej, chociaż wcale nie musi być najtaniej. Sprawę taką można załatwić poprzez pisemną umowę, a jeśli dzielimy również mieszkanie, dom lub działkę, to wówczas będziemy potrzebowali dodatkowo pomocy notariusza.

Brak zgody na warunki podziału majątku

Wówczas niestety konieczna będzie sprawa sądowa. Ostatecznie to sąd zdecyduje o tym, co i komu przypadnie. Niezbędna może okazać się również sprzedaż jakiegoś składnika majątku i podział pomiędzy stronami uzyskanych pieniędzy. Sprawy takie potrafią jednak trwać długo, a do tego powstaje obowiązek wyceny składników majątku przez biegłego sądowego, co wiąże się z dodatkowymi opłatami.

Jak wyznaczany jest udział w majątku?

Zasadą jest równy udział małżonków w majątku wspólnym (50/50). Jednak z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, aby ustalenie wielkości udziału w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku (np. 70/30). Należy jednak wskazać ważny powód (np. hulaszczy tryb życia małżonka, długotrwałą separację faktyczną), a także różny stopień udziału obojga małżonków w tworzeniu wspólnego majątku (np. celowe niepodejmowanie lepiej płatnej pracy, duże różnice w wysokości pensji). Należy jednak pamiętać, że sąd bierze pod uwagę również pracę, związaną z osobistym zaangażowaniem się w wychowanie dziecka i utrzymanie domu (np. matka, która nie pracuje zawodowo, ale wychowuje w domu dziecko).

Podział majątku wspólnego małżonków jest możliwy zarówno po rozwodzie, jak i w trakcie trwania małżeństwa. W tym drugim wypadku konieczne jest jednak najpierw ustanowienie rozdzielności majątkowej.

Alimenty

Sprawy o alimenty wydają się takie proste – wystarczy wydrukować wzór pozwu dostępny na stronach internetowych i dołączyć kilkanaście paragonów z zakupów. Nic bardziej mylnego. W tych sprawach istnieje wiele składników, które mają wpływ na zasadność alimentów i ich wysokość.

Od czego zacząć?

Przede wszystkim należy ustalić uzasadnione potrzeby osoby, która ma dostawać alimenty. Powinny to być podstawowe potrzeby życiowe, ale istotny jest tu również dotychczasowy poziom życia, prowadzony przez tę osobę. Przykładowo jeżeli dziecko przyzwyczajone było do corocznych ferii zimowych i wakacji, to niezasadne byłoby pozbawianie go takiej możliwości.

Wysokość alimentów

Zawsze należy zbadać sytuację majątkową i zdolności zarobkowe osoby, która będzie płaciła alimenty. Ten obowiązek nie może bowiem doprowadzić do zapożyczania się i ruiny finansowej. Należy też zrozumieć, że po rozwodzie trudno jest utrzymać dotychczasowy standard życia dzieci, ponieważ po stronie rodziców pojawiają się dodatkowe, większe koszty (np. konieczność wynajmu lub kupna drugiego mieszkania, utrzymanie dwóch gospodarstw domowych itp.).

Przy określaniu wysokości alimentów ważne są również inne zobowiązania np. raty kredytowe. Jednak nie każdy kredyt będzie tak samo traktowany przez sąd – ważna jest chwila jego zaciągnięcia, wysokość, a także cel, na który zostały przeznaczone środki z tego kredytu.

Rodzaje alimentów

  • Alimenty „na dziecko”
    Mogą być dochodzone od drugiego rodzica, ale także w szczególnych sytuacjach np. od dziadków. Nie ma tu znaczenia rodzaj więzi formalnej pomiędzy rodzicami dziecka (np. związek małżeński, konkubinat). Pieniądze na utrzymanie dziecka można płacić dobrowolnie. Czasem jest jednak konieczna sprawa sądowa, jeżeli drugi rodzic nic nie płaci lub płaci zbyt mało. W pozwie należy wskazać konkretne potrzeby dziecka (np. jedzenie, ubranie, obuwie, środki czystości i higieny, lekarstwa, nauka, wyjazdy wakacyjne) oraz ich średni koszt w jednym miesiącu.
  • Alimenty „na małżonka”
    Pojawiają się w wyroku rozwodowym głównie w sytuacji orzeczenia wyłącznej winy za rozkład pożycia małżeńskiego. Wtedy małżonek niewinny może uzyskać alimenty w sytuacji, kiedy jego sytuacja majątkowa ulegnie pogorszeniu z uwagi na rozwód. Alimenty takie mogą się jednak pojawić również w przypadku nieorzekania o winie stron lub gdy winę za rozkład pożycia ponoszą oboje małżonkowie. Wtedy były małżonek, który nie ze swojej winy popadł w niedostatek (coś więcej niż zwykłe pogorszenie sytuacji majątkowej) może żądać alimentów od byłego małżonka. Obowiązek ten co do zasady trwa do pięciu lat od uzyskania rozwodu.
  • „Alimenty” w celu przyczyniania się do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny
    Mogą wystąpić w związku małżeńskim, kiedy to jeden z małżonków nie „dokłada się” do utrzymania gospodarstwa domowego. Sąd może taką osobę przymusić do płacenia drugiemu małżonkowi odpowiedniej kwoty z przeznaczeniem na cele rodzinne (np. czynsz, media, wyżywienie itp.).

Kontakty z dzieckiem

Sprawy o uregulowanie kontaktów z dzieckiem bywają bardzo nieprzyjemne. Najczęściej jedno z rodziców inicjuje takie postępowanie w sądzie, bo ma utrudniony lub uniemożliwiony kontakt z dzieckiem. Często ujawniają się w takich sprawach konflikty między małżonkami (rodzicami) i te problemy wpływają niestety na losy małoletnich dzieci.

Od czego zacząć?

W pierwszej kolejności trzeba zastanowić się:

  • jak często chcemy się widywać z dziećmi,
  • jakiego kontaktu potrzebują nasze pociechy,
  • jak często będziemy w stanie takie kontakty zapewnić.

Nie można bowiem doprowadzić do sytuacji, w której sąd postanawia na nasz wniosek o kontaktach co drugi weekend, a my z różnych względów możemy później zabrać dziecko do siebie tylko raz w miesiącu, albo w zupełnie inne dni. Może to bowiem doprowadzić do kolejnych spraw sądowych i kar finansowych.

Częstotliwość kontaktu z dzieckiem

Kontakty z dzieckiem mogą być ustalone przez sąd w bardzo różnych terminach – np. w każdy poniedziałek i środę w godzinach 10-18, a także w co drugi weekend od soboty od godz. 10 do niedzieli do godz. 18 z noclegiem, naprzemiennie w jednym roku w Święta Bożego Narodzenia, a w drugim w Święta Wielkanocne, w co drugie urodziny dziecka, na wakacje od 1 do 15 lipca każdego roku itd. Trzeba pamiętać, że w postanowieniu sądu muszą być podane jak najbardziej dokładne dni, okresy lub święta oraz godziny odbioru i powrotu dziecka do domu.

Kontakty z dzieckiem mogą zostać uregulowane w trakcie trwania małżeństwa – gdy rodzice pozostają przykładowo w nieformalnej separacji. Można również takie kontakty dokładnie opisać w wyroku rozwodowym.

Co w przypadku utrudniania kontaktu?

Jeżeli rodzic, z którym mieszka dziecko na co dzień, będzie w dalszym ciągu utrudniał kontakt dziecka z drugim rodzicem, może zostać obciążony przez sąd karą finansową. Ta sama sytuacja dotyczy rodzica, który ma uregulowany kontakt z dzieckiem w określonym czasie, a nie wywiązuje się z tego obowiązku i nie pojawia się na spotkaniach.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Władza rodzicielska nad małoletnim dzieckiem przysługuje rodzicom niezależnie od tego, czy żyją oni w małżeństwie, w konkubinacie, czy też pozostają w separacji faktycznej. O ważnych kwestiach dotyczących dziecka powinni decydować rodzice wspólnie – np. o tym do jakiej szkoły dziecko będzie uczęszczać, czy zostanie poddane operacji, czy będzie mogło wyjechać na dłuższy czas za granicę itp. Zgoda obojga rodziców będzie również potrzebna do wyrobienia dziecku paszportu.

Możliwe przyczyny

Może się zdarzyć tak, że jedno z rodziców nie interesuje się losem dziecka, przez to dodatkowo utrudnia życie drugiemu rodzicowi. W wielu przypadkach konieczna może się bowiem okazać zgoda sądu, która zastąpi zgodę takiego nieobecnego rodzica.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej rodzica powoduje, że nie ma on prawa do decydowania o sposobie wychowania dziecka, o jego kształceniu, zabiegach medycznych, dłuższych wyjazdach itp. Wszelkie decyzje istotne dla dziecka podejmuje już tylko drugi rodzic. Nie wygasa również obowiązek alimentacyjny – mimo pozbawienie tej władzy, alimenty trzeba płacić nadal.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może nastąpić w kilku przypadkach:

  1. Zachodzi trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej (np. wyjazd rodzica na stałe za granicę, przewlekła choroba, kara wieloletniego pozbawienia wolności).
  2. Nadużywanie władzy rodzicielskiej (nakłanianie dziecka do popełniania przestępstw, rozpijanie dziecka, bardzo surowe karcenie, wykorzystywanie seksualne).
  3. Rażące zaniedbywanie obowiązków względem dziecka (niepłacenie alimentów, głodzenie, wyrzucanie dziecka z domu).

Władzę rodzicielską można również ograniczyć (np. jeżeli rodzice żyją w rozłące, a dobro dziecka wymaga ograniczenia władzy jednego z nich) lub ją zawiesić (np. czasowy wyjazd za granicę i pozostawienie dzieci pod opieką odpowiedzialnych dziadków).